✍ពាក្យថា (នីតិរដ្ឋ)
(Rule of Law) គឺសំដៅលើរបបគ្រប់គ្រងរដ្ឋមួយដែលផ្អែកលើ (ច្បាប់ជាធំ)។ ក្នុងរដ្ឋបែបនេះ គ្មានបុគ្គលណា មន្ត្រីណា ឬស្ថាប័នណាមួយ មានអំណាចខ្ពស់ជាងច្បាប់ឡើយ។ ដើម្បីលុបយល់ឱ្យកាន់តែច្បាស់ នីតិរដ្ឋមានលក្ខណៈសម្គាល់សំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖។
✍១.ឧត្តមភាពនៃច្បាប់ (Supremacy of the Law)
រាល់សកម្មភាពរបស់ពលរដ្ឋ និងការសម្រេចចិត្តរបស់អាជ្ញាធររដ្ឋ ត្រូវតែអនុលោមតាមច្បាប់ដែលមានជាធរមាន។ ច្បាប់គឺជាខ្នាតគតិយុត្តតែមួយគត់សម្រាប់វាស់វែងរាល់ទង្វើក្នុងសង្គម។
✍២.សមភាពចំពោះមុខច្បាប់ (Equality before the Law)
គ្រប់បុគ្គលទាំងអស់ មិនថាមានឋានៈ បុណ្យស័ក្តិ ជាន់ខ្ពស់ ឬរាស្ត្រសាមញ្ញឡើយ គឺត្រូវមានសិទ្ធិ និងកាតព្វកិច្ចស្មើៗគ្នាចំពោះមុខច្បាប់។ បើប្រព្រឹត្តខុស ត្រូវទទួលទោសដូចគ្នាដោយគ្មានការលើកលែង។
✍៣.ការបែងចែកអំណាច (Separation of Powers)
ដើម្បីការពារកុំឱ្យមានការប្រើអំណាចផ្ដាច់ការ នីតិរដ្ឋតម្រូវឱ្យមានការបែងចែកអំណាចដាច់ពីគ្នារវាង៖
✅ អំណាចនីតិបញ្ញត្តិ៖ អ្នកធ្វើច្បាប់ (រដ្ឋសភា ព្រឹទ្ធសភា)។
✅ អំណាចនីតិប្រតិបត្តិ៖ អ្នកអនុវត្តច្បាប់ (រដ្ឋាភិបាល)។
✅ អំណាចតុលាការ៖ អ្នកកាត់សេចក្តីតាមច្បាប់ (តុលាការ)។
✍៤.ការការពារសិទ្ធិមនុស្ស និងសេរីភាព
នីតិរដ្ឋត្រូវតែធានាការពារសិទ្ធិសេរីភាពមូលដ្ឋានរបស់ពលរដ្ឋ ដូចជាសិទ្ធិរស់រានមានជីវិត សេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិ និងសិទ្ធិទទួលបានការកាត់ក្តីដោយយុត្តិធម៌។
✍៥.ឯករាជ្យភាពនៃអំណាចតុលាការ
តុលាការត្រូវតែមានឯករាជ្យភាព មិនស្ថិតក្រោមសម្ពាធពីអំណាចនយោបាយ ឬបុគ្គលណាមួយ ដើម្បីធានាថាការផ្ដល់យុត្តិធម៌ត្រូវបានធ្វើឡើងដោយត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់។
សង្ខេបមកវិញ៖ នីតិរដ្ឋ គឺជាសង្គមដែលច្បាប់ជាអ្នកគ្រប់គ្រងមនុស្ស មិនមែនមនុស្សគ្រប់គ្រងតាមអំពើចិត្តនោះឡើយ។
✍ឯកឧត្តមបណ្ឌិត មាស ច័ន្ទរិទ្ធ
ទីប្រឹក្សាសម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន ប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និងជាប្រធានសមាគមសប្បុរសធម៌។
