ព័ត៌មានសង្ខេបសន្តិភាពប៉ុស្តិ៍(1) ប្រវត្តិសាស្ត្រសតវត្សទី១ សម័យអាណាចក្រភ្នំ (នគរភ្នំ) ដែលជាគ្រឹះដំបូងបង្អស់នៃបុព្វបុរសខ្មែរ ដើម្បីទុកជាចំណេះដឹងសម្រាប់យុវជនខ្មែរបន្តវេន សិក្សានិងឈ្វេងយល់៖

 ព័ត៌មានសង្ខេបសន្តិភាពប៉ុស្តិ៍(1)

ប្រវត្តិសាស្ត្រសតវត្សទី១
សម័យអាណាចក្រភ្នំ (នគរភ្នំ)
ដែលជាគ្រឹះដំបូងបង្អស់នៃបុព្វបុរសខ្មែរ ដើម្បីទុកជាចំណេះដឹងសម្រាប់យុវជនខ្មែរបន្តវេន សិក្សានិងឈ្វេងយល់៖

​✍សេចក្តីផ្ដើម៖
អាណាចក្រភ្នំ (ហ្វូណន)
​សម័យកាល៖ សតវត្សទី១ ដល់ពាក់កណ្តាលសតវត្សទី៦
(គ.ស ៥០ - ៥៥០)
​អាណាចក្រភ្នំ ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា (រដ្ឋដំបូងបង្អស់) នៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ដែលមានការរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រងរដ្ឋច្បាស់លាស់។ ឈ្មោះថា (ភ្នំ) គឺក្លាយមកពីពាក្យបុរាណថា (វ្នំ) ដែលសម្តៅលើការគោរពបូជាចំពោះអាទិទេពដែលគង់នៅលើភ្នំ។
​✍ការកកើតរដ្ឋ និងរឿងព្រេងនិទាន
​តាមរយៈកំណត់ត្រាចិន និងរឿងព្រេងខ្មែរ ការកកើតនគរភ្នំមានទំនាក់ទំនងជាមួយរឿងព្រេង ព្រះថោង-នាងនាគ៖
​ព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យ (ហ៊ុនទៀន): ជាព្រាហ្មណ៍មកពីប្រទេសឥណ្ឌា ដែលបានធ្វើដំណើរតាមកប៉ាល់មកកាន់ទឹកដីអាកាសបូរី។
​ព្រះនាងសោមា (លីវយី): ជាម្ចាស់ក្សត្រីស្រុកអាយ ដែលបានចេញមកតតាំង ប៉ុន្តែក្រោយមកបានសុខសន្តិភាព និងរៀបអភិសេកជាមួយគ្នា បង្កើតបានជាសلالវង្សខ្មែរដំបូង។
​✍ភូមិសាស្ត្រ និងសេដ្ឋកិច្ច
​ទីតាំង៖ គ្របដណ្តប់លើទឹកដីកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន ភាគខាងត្បូងវៀតណាម ថៃ ឡាវ និងរហូតដល់ឧបទ្វីបម៉ាឡាយូ។
​រាជធានី៖ ក្រុង (វ្យាធបុរៈ) (មានន័យថា ទីក្រុងនៃអ្នកប្រមាញ់) ដែលស្ថិតនៅតំបន់ស្រុកអង្គរបុរី ខេត្តតាកែវបច្ចុប្បន្ន។
​សេដ្ឋកិច្ច៖ នគរភ្នំជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិដ៏សំខាន់រវាង ឥណ្ឌា និងចិន។ បុព្វបុរសយើងជំនាញខាង៖
​កសិកម្ម៖ ការធ្វើស្រែប្រាំង និងប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រ (ជីកព្រែក)។
​ពាណិជ្ជកម្ម៖ ការដោះដូរទំនិញតាមផ្លូវទឹក (កំពង់ផែអូកែវ)។
​ឧស្សាហកម្ម៖ ការស្លដែក ធ្វើគ្រឿងអលង្ការ និងកាក់ប្រាក់សម្រាប់ប្រើប្រាស់។
​✍ជំនឿ សាសនា និងវប្បធម៌
​សម័យនគរភ្នំ ជាសម័យកាលនៃការចាក់គ្រឹះវប្បធម៌ខ្មែរយ៉ាងរឹងមាំ៖
​សាសនា៖ ខ្មែរទទួលឥទ្ធិពលពីឥណ្ឌា គឺ ព្រហ្មញ្ញសាសនា (គោរពព្រះសិវៈ និងព្រះវិស្ណុ) និង ព្រះពុទ្ធសាសនា។
​អក្សរសាស្ត្រ៖ ចាប់ផ្តើមប្រើប្រាស់អក្សរបល្លវៈ (មកពីឥណ្ឌាភាគខាងត្បូង) ដែលជាមេអក្សរខ្មែរបច្ចុប្បន្ន។
​នយោបាយ៖ ដឹកនាំតាមរបប រាជានិយម (ស្តេចជាអាទិទេព)។
​✍ការចុះខ្សោយ និងការផ្លាស់ប្តូរ
​នៅពាក់កណ្តាលសតវត្សទី៦ អាណាចក្រភ្នំបានចាប់ផ្តើមចុះខ្សោយដោយសារ៖
​ការផ្លាស់ប្តូរផ្លូវពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ។
​ការងើបឡើងនៃរដ្ឋចំណុះ គឺ អាណាចក្រចេនឡា។
​នៅឆ្នាំ ៥៥០ ព្រះបាទភវវរ្ម័នទី១ (បុព្វជិតចេនឡា) បានវាយយកនគរភ្នំ ហើយបង្រួបបង្រួមជាតិ បង្កើតជាសម័យចេនឡា។
​សារសម្រាប់យុវជនបន្តវេន
(ស្គាល់ឫសគល់ ទើបស្គាល់តម្លៃខ្លួនឯង)។ សម័យនគរភ្នំ បញ្ជាក់ថាខ្មែរគឺជាប្រជាជាតិដែលមានអរិយធម៌ខ្ពង់ខ្ពស់ តាំងពីជិត ២០០០ ឆ្នាំមុនមកម្ល៉េះ។ ក្នុងនាមជាយុវជន ត្រូវសិក្សាពីភាពខ្លាំងនៃបុព្វបុរសក្នុងការកសាងសេដ្ឋកិច្ច និងសន្តិសុខជាតិ ដើម្បីយកមកអភិវឌ្ឍប្រទេសជាតិឱ្យរុងរឿងនាពេលអនាគត។
✍រៀបរៀងដោយ
ប្រធានសមាគមសប្បុរសធម៌
បណ្ឌិត មាស ច័ន្ទរិទ្ធ (1)

​