ព័ត៌មានសង្ខេបសន្តិភាពប៉ុស្តិ៍
រឿងរ៉ាវនៃដើមកំណើតខ្មែរ គឺជាប្រធានបទដ៏ជក់ចិត្តមួយ ដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ និងអ្នកប្រវត្តិសាស្ត្របានសិក្សាតាមរយៈភស្តុតាងបុរាណវិទ្យា ភាសាវិទ្យា និងនរវិទ្យា។ ជាទូទៅ មានមតិចម្បងៗចំនួន ៣ ដែលពន្យល់ពីប្រភពនៃជនជាតិខ្មែរ៖។
១. មតិបែបវិទ្យាសាស្ត្រ (នរវិទ្យា និងភាសាវិទ្យា)
តាមការសិក្សាស្រាវជ្រាវទំនើប ជនជាតិខ្មែរគឺជាម្ចាស់ស្រុកដែលបានរស់នៅលើទឹកដីអាស៊ីអាគ្នេយ៍នេះតាំងពីយូរលង់ណាស់មកហើយ (តាំងពីយុគថ្មរំលីង)។
អម្បូរមនុស្ស៖ ខ្មែរស្ថិតក្នុងអម្បូរ មន-ខ្មែរ (Mon-Khmer) ឬហៅម្យ៉ាងទៀតថា អូស្ត្រូអាស៊ីទិក (Austroasiatic)។
ការផ្លាស់ទីលំនៅ៖ អ្នកជំនាញខ្លះជឿថា បុព្វបុរសខ្មែរបានផ្លាស់ទីចុះមកពីភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសចិន បន្តតាមដងទន្លេមេគង្គ រួចមកតាំងទីលំនៅថេរនៅតំបន់ទំនាបនៃប្រទេសកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន កាលពីប្រហែល ៤,០០០ ទៅ ៥,០០០ ឆ្នាំមុន។
២. តាមរយៈរឿងព្រេងនិទាន (ប្រវត្តិសាស្ត្របែបអរូបិយ)
ក្នុងផ្នត់គំនិតខ្មែរ និងតាមរយៈកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រដំបូងៗ (ដូចជាសិលាចារឹក និងកំណត់ហេតុចិន) ដើមកំណើតខ្មែរត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់នឹងរឿងព្រេង "ព្រះថោង នាងនាគ"៖
ព្រះថោង៖ តំណាងឱ្យឥទ្ធិពលឥណ្ឌា (ព្រាហ្មណ៍ កោណ្ឌិន្យ) ដែលបានធ្វើដំណើរតាមសមុទ្រមកដល់កោះគោកធ្លក។
នាងនាគ៖ តំណាងឱ្យម្ចាស់ស្រុកដើម ដែលមានអរិយធម៌ក្នុងតំបន់ស្រាប់។
ការរួមផ្សំរវាង (អ្នកចំណូលថ្មី) (ឥណ្ឌា) និង (ម្ចាស់ស្រុក) (នាគ) នេះហើយ ដែលបានបង្កើតជាគ្រឹះនៃអាណាចក្រភ្នំ (ហ្វូណន) និងអត្តសញ្ញាណខ្មែររហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។
៣. ភស្តុតាងបុរាណវិទ្យា
ការធ្វើកំណាយនៅស្ថានីយបុរាណផ្សេងៗដូចជា ល្អាងស្ពាន (ខេត្តបាត់ដំបង) និង សំរោងសែន (ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង) បានបង្ហាញថា៖
មានមនុស្សរស់នៅលើទឹកដីខ្មែរតាំងពីយុគថ្មបំបែក (រាប់ម៉ឺនឆ្នាំមុន)។
ខ្មែរមិនមែនជាជនជាតិដែលទើបតែចំណាកស្រុកមកពីឆ្ងាយក្នុងសម័យកាលថ្មីៗនោះទេ ប៉ុន្តែគឺជាអ្នកដែលបានវិវត្តន៍ និងកសាងអរិយធម៌នៅលើដីនេះរាប់ពាន់ឆ្នាំមកហើយ។
សរុបសេចក្តីមក៖ ខ្មែរគឺជាម្ចាស់ស្រុកដើមនៃតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោក ដែលបានរស់នៅ បង្កើតភាសា និងវប្បធម៌ផ្ទាល់ខ្លួន រួចទើបទទួលយកឥទ្ធិពលបន្ថែមពីឥណ្ឌា ដើម្បីពង្រីកខ្លួនឱ្យក្លាយជាអាណាចក្រដ៏ខ្លាំងក្លានៅសម័យអង្គរ។
រៀបរៀងអត្ថបទដោយ
ប្រធានសមាគមសប្បុរសធម៌
បណ្ឌិត មាស ច័ន្ទរិទ្ធ។
