សន្តិភាពប៉ុស្តិ៍ ព័ត៌មានជាតិ
ស្តីពី (ប្រាសាទព្រះវិហារ និងអធិបតេយ្យភាពទឹកដីខ្មែរ) ដើម្បីប្រើប្រាស់ក្នុងគោលបំណងអប់រំ និងផ្សព្វផ្សាយដល់សាធារណជន៖អត្ថបទផ្សព្វផ្សាយ៖ ការចងចាំប្រវត្តិសាស្ត្រ និងកិច្ចការពារអធិបតេយ្យភាពប្រាសាទព្រះវិហារ។
(រាជធានីភ្នំពេញ) យោងតាមកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រ និងការសិក្សាស្រាវជ្រាវរបស់លោកបណ្ឌិតសភាចារ្យ រស់ ចន្ត្រាបុត្រ បានបង្ហាញឱ្យឃើញនូវដំណើររឿងយ៉ាងច្បាស់លាស់អំពីយុត្តិធម៌នៃបូរណភាពទឹកដីខ្មែរ ពិសេសពាក់ព័ន្ធនឹងតំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារ និងខេត្តភាគខាងលិច ដែលឆ្លងកាត់ដំណាក់កាលសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖
១.យុត្តិធម៌នៃសន្ធិសញ្ញាឆ្នាំ ១៩០៧ និងការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិ
នៅឆ្នាំ ១៩០៧ ក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង កម្ពុជាបានទាមទារមកវិញនូវខេត្តបាត់ដំបង ស៊ីសុផុន និងសៀមរាប ពីការត្រួតត្រារបស់សៀម។ កិច្ចព្រមព្រៀងនេះត្រូវបានកំណត់យ៉ាងច្បាស់ក្នុង សន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិបារាំង-សៀម ឆ្នាំ១៩០៧។ ជាលទ្ធផល ផែនទីអន្តរជាតិត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយជាសកលនៅឆ្នាំ ១៩០៨ ដែលក្នុងនោះខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនត្រូវបានកំណត់យ៉ាងច្បាស់លាស់ ហើយត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយព្រះមហាក្សត្រសៀម ស្ថាប័នរដ្ឋសៀម និងបណ្តាប្រទេសមហាអំណាចនានាលើពិភពលោក។
២.សម្ពាធក្នុងសម័យសង្គ្រាមលោកលើកទី២
ប្រវត្តិសាស្ត្របានកត់សម្គាល់ថា ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ (១៩៣៩-១៩៤៥) ប្រទេសសៀមបានប្រើប្រាស់ឥទ្ធិពលសម្ព័ន្ធមិត្តជាមួយជប៉ុន ដើម្បីដាក់សម្ពាធលើរដ្ឋាភិបាលបារាំង (Vichy) ក្នុងការដណ្តើមយកខេត្តបាត់ដំបង ស៊ីសុផុន និងសៀមរាប ត្រឡប់ទៅវិញ រួមទាំងទឹកដីមួយចំនួននៅក្នុងប្រទេសឡាវផងដែរ។
៣.តម្លៃនៃឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រ
ការចងក្រងនូវព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនេះ មិនត្រឹមតែជាការរំលឹកនូវអតីតកាលប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែគឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃភស្តុតាងច្បាប់អន្តរជាតិ ដែលសបញ្ជាក់ថា៖
បូរណភាពទឹកដី៖ កម្ពុជាមានសិទ្ធិពេញលេញ និងស្របច្បាប់លើទឹកដីដូនតា។
មេរៀនសម្រាប់យុវជន៖ ការយល់ដឹងពីប្រវត្តិសាស្ត្រ គឺជាស្មារតីសាមគ្គីភាពក្នុងការការពារមរតកវប្បធម៌ និងអធិបតេយ្យជាតិ។
ក្នុងនាមជាកូនខ្មែរ យើងត្រូវតែបន្តសិក្សា ស្វែងយល់ និងផ្សព្វផ្សាយនូវការពិតប្រវត្តិសាស្ត្រទាំងនេះ ដើម្បីរក្សានូវមោទនភាពជាតិ និងការពារសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោកដែលដូនតាបានបន្សល់ទុកឱ្យ។
✍ឯកឧត្តម បណ្ឌិត មាស ច័ន្ទរិទ្ធ
ទីប្រឹក្សាសម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន ប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និងជាប្រធានសមាគមសប្បុរសធម៌។
