សន្តិភាពប៉ុស្តិ៍ព័ត៌មានជាតិ (២)
ខ្លឹមសារប្រវត្តិសាស្ត្រដែលលោកបានផ្ដល់ជូន នេះគឺជាអត្ថបទព័ត៌មានអប់រំ និងសង្ខេប ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយដល់យុវជនជំនាន់ក្រោយឱ្យបានយល់ដឹងពីដំណើររឿងនៃទឹកដីខ្មែរ៖អត្ថបទអប់រំប្រវត្តិសាស្ត្រ៖ (មេរៀនពីអតីតកាល និងការការពារបូរណភាពទឹកដីខ្មែរ)។
ស្មារតីស្នេហាជាតិ និងការយល់ដឹងពីប្រវត្តិសាស្ត្រ គឺជាគ្រឹះដ៏សំខាន់សម្រាប់យុវជនខ្មែរគ្រប់រូប។ តាមរយៈព្រឹត្តិការណ៍ចន្លោះឆ្នាំ ១៩០៧ ដល់ ១៩៤៦ យើងអាចដកស្រង់នូវខ្លឹមសារសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖
១.ការទាមទារត្រឡប់មកវិញនៃខេត្តភាគខាងលិច (ឆ្នាំ ១៩០៧)
ក្រោមសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិបារាំង-សៀម ឆ្នាំ១៩០៧ កម្ពុជាបានទទួលមកវិញនូវខេត្តចំនួនបីគឺ បាត់ដំបង ស៊ីសុផុន និងសៀមរាប។ ផែនទីព្រំដែនដែលត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយជាសកលនៅឆ្នាំ ១៩០៨ គឺជាភស្តុតាងច្បាប់អន្តរជាតិដ៏រឹងមាំ ដែលប្រទេសមហាអំណាច និងសូម្បីតែភាគីសៀមខ្លួនឯង ក៏បានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការនូវបូរណភាពទឹកដីនេះដែរ។
២.ផលវិបាកនៃសង្គ្រាមលោកលើកទី២ និងការបាត់បង់បណ្ដោះអាសន្ន
ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ១៩៤១ ដោយសារសម្ពាធពីកងទ័ពជប៉ុន រដ្ឋាភិបាលបារាំង (វីស៊ី) បានបង្ខំចិត្តចុះហត្ថលេខាប្រគល់ខេត្តទាំងបីខាងលើទៅឱ្យសៀមវិញ តាមរយៈអនុសញ្ញាក្រុងតូក្យូ។ នេះជាមេរៀនបង្ហាញថា ស្ថានភាពនយោបាយពិភពលោកអាចជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់វាសនានៃទឹកដីរបស់ប្រទេសទន់ខ្សោយ។
៣.ជ័យជម្នះនៃយុត្តិធម៌ និងសន្ធិសញ្ញាវ៉ាស៊ីនតោន (ឆ្នាំ ១៩៤៦)
ក្រោយពេលជប៉ុនចាញ់សង្គ្រាមលោកលើកទី២ សៀមដែលជាសម្ព័ន្ធមិត្តជប៉ុន ត្រូវបង្ខំចិត្តប្រគល់ទឹកដីខ្មែរ និងឡាវមកវិញ។ តាមរយៈ
សន្ធិសញ្ញាវ៉ាស៊ីនតោន ថ្ងៃទី១៧ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៤៦ ខេត្តបាត់ដំបង ស៊ីសុផុន និងសៀមរាប ត្រូវបានវិលត្រឡប់មកក្នុងផ្ទៃដីកម្ពុជាវិញជាស្ថាពរ។
៤.សំណៅដែលនៅសេសសល់ និងតួនាទីយុវជន
ទោះបីជាទឹកដីត្រូវបានប្រគល់មកវិញ ប៉ុន្តែជម្លោះជុំវិញប្រាសាទព្រះវិហារនៅតែបន្តកើតមាននាពេលនោះ ដែលតម្រូវឱ្យមានការតស៊ូផ្នែកច្បាប់ជាបន្តបន្ទាប់។ ក្រៅពីបញ្ហាទឹកដី សាច់រឿងនៃឥស្សរជននយោបាយ និងត្រកូលមន្ត្រីនាសម័យនោះ ក៏ជាចំណេះដឹងសម្រាប់យុវជនធ្វើការវិភាគអំពីតួនាទីរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រជាតិ។
សារអប់រំ៖ យុវជនជំនាន់ក្រោយត្រូវខិតខំសិក្សាស្រាវជ្រាវប្រវត្តិសាស្ត្រឱ្យបានច្បាស់លាស់ ដើម្បីមានមូលដ្ឋានគ្រឹះក្នុងការការពារអធិបតេយ្យភាពជាតិ និងចូលរួមអភិវឌ្ឍមាតុភូមិឱ្យរឹងមាំ ជៀសវាងការធ្លាក់ក្នុងជម្លោះផ្ទៃក្នុង ដែលនាំឱ្យបរទេសមានឱកាសរំលោភបំពានទឹកដី។
(ស្គាល់ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្លួនឯង គឺជាការកសាងស្មារតីការពារជាតិដ៏រឹងមាំបំផុត)
ឯកឧត្តម បណ្ឌិត មាស ច័ន្ទរិទ្ធ
ទីប្រឹក្សាសម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន ប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និងជាប្រធានសមាគមសប្បុរសធម៌។
(២)
