សន្តិភាពប៉ុស្តិ៍ព័ត៌មានជាតិ (៧)
សារអប់រំ៖ ការយល់ដឹងអំពីប្រវត្តិសាស្ត្រសន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម និងអធិបតេយ្យភាពកម្ពុជា។
ក្នុងនាមជាយុវជនបន្តវេន ការស្វែងយល់អំពីឫសគល់នៃប្រវត្តិសាស្ត្រ គឺជាស្មារតីដ៏សំខាន់ក្នុងការកសាងមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃស្នេហាជាតិ និងការការពារបូរណភាពទឹកដី។ ខាងក្រោមនេះ គឺជាចំណេះដឹងសំខាន់ៗពាក់ព័ន្ធនឹងសន្ធិសញ្ញាប្រវត្តិសាស្ត្ររវាងបារាំង និងសៀម ដែលកូនខ្មែរគ្រប់រូបគួរចងចាំ៖
១.បរិបទនៃអាណាព្យាបាលបារាំងលើកម្ពុជា
បន្ទាប់ពីកម្ពុជាបានចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាអាណាព្យាបាលជាមួយបារាំងនៅឆ្នាំ ១៨៦៣ ប្រទេសបារាំងបានដើរតួជាអ្នកតំណាងផ្ដាច់មុខរបស់កម្ពុជាលើឆាកអន្តរជាតិ។ ក្នុងឋានៈនេះ បារាំងបានធ្វើការចរចា និងចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាជាច្រើនជាមួយប្រទេសសៀម ដើម្បីកំណត់ព្រំដែន និងដោះស្រាយជម្លោះទឹកដី។
២.សន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម ឆ្នាំ ១៨៦៧
(ការបាត់បង់ខេត្តភាគខាងលិច)
សន្ធិសញ្ញានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដើម្បីលុបចោលសន្ធិសញ្ញាសម្ងាត់ដែលសៀមបានបង្ខំឱ្យព្រះបាទនរោត្តមចុះហត្ថលេខា។ ចំណុចគន្លឹះដែលយុវជនគួរដឹងមានដូចជា៖
ការទទួលស្គាល់អាណាព្យាបាល៖ សៀមបានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការនូវអំណាចអាណាព្យាបាលរបស់បារាំងលើកម្ពុជា។
ការលះបង់ទឹកដីជាបណ្ដោះអាសន្ន៖ ជាថ្នូរនឹងការទទួលស្គាល់ខាងលើ កម្ពុជាត្រូវបាត់បង់ការគ្រប់គ្រងលើ ខេត្តបាត់ដំបង និងសៀមរាប ទៅឱ្យសៀមនាពេលនោះ។
សិទ្ធិចរាចរណ៍៖ បារាំងទទួលបានសិទ្ធិប្រើប្រាស់ផ្លូវទឹកតាមទន្លេមេគង្គ និងបឹងទន្លេសាបក្នុងតំបន់ជាប់ព្រំដែនសៀម។
៣.សន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម ឆ្នាំ ១៨៩៣
(ការរីកចម្រើននៃឥទ្ធិពលបារាំង)
បន្ទាប់ពីមានជម្លោះយោធានៅតាមដងទន្លេមេគង្គ
(សង្គ្រាមបារាំង-សៀម ឆ្នាំ ១៨៩៣) សន្ធិសញ្ញាថ្មីមួយត្រូវបានបង្កើតឡើង៖
សៀមបានយល់ព្រមបោះបង់ចោលនូវរាល់ការទាមទារលើទឹកដីនៅត្រើយខាងឆ្វេងទន្លេមេគង្គ
(ទឹកដីឡាវបច្ចុប្បន្ន)។
ការបង្កើតតំបន់គ្មានយោធានៅតាមបណ្តោយព្រំដែន ដែលជាជំហានឈានទៅរកការទាមទារយកខេត្តរបស់ខ្មែរមកវិញនៅឆ្នាំបន្តបន្ទាប់ (ដូចជាការយកបានខេត្តបាត់ដំបង សៀមរាប និងសិរីសោភ័ណ មកវិញនៅឆ្នាំ ១៩០៧)។
ស្មារតីសម្រាប់យុវជនជំនាន់ក្រោយ(ការដឹងគុណចំពោះបុព្វបុរស និងការរៀនសូត្រពីភាពរឹងមាំនៃប្រវត្តិសាស្ត្រ គឺជាអាវុធដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតក្នុងការថែរក្សាសន្តិភាព និងការអភិវឌ្ឍជាតិ)។
យុវជនត្រូវយល់ថា៖
ប្រវត្តិសាស្ត្រគឺជាមេរៀន៖ ការបាត់បង់ និងការទាមទារទឹកដីមកវិញ បង្រៀនយើងឱ្យស្គាល់ពីតម្លៃនៃឯកភាពជាតិ និងឥទ្ធិពលនៃនយោបាយការទូត។
ស្មារតីការពារជាតិ៖ ត្រូវខិតខំសិក្សារៀនសូត្រ ដើម្បីក្លាយជាធនធានមនុស្សដែលមានសមត្ថភាព ក្នុងការការពារ និងអភិវឌ្ឍមាតុភូមិឱ្យរុងរឿង មិនឱ្យប្រវត្តិសាស្ត្រនៃការបែកបាក់ត្រឡប់មកវិញឡើយ។
ការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានពិត៖ ចូលរួមចែករំលែកប្រវត្តិសាស្ត្រដោយផ្អែកលើឯកសារយោងច្បាស់លាស់ ដើម្បីជៀសវាងការភាន់ច្រឡំ និងកសាងស្មារតីសាមគ្គីភាព។
រួមគ្នាថែរក្សា កេរដំណែលដូនតា ដើម្បីអនាគតកម្ពុជាដ៏ភ្លឺស្វាង!
រៀបរៀងដោយ
ឯកឧត្តម បណ្ឌិត មាស ច័ន្ទរិទ្ធ
ទីប្រឹក្សាសម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន ប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និងជាប្រធានសមាគមសប្បុរសធម៌។
(៧)។
