សង្ខេបព័ត៌មានសង្ខេបសន្តិភាពប៉ុស្តិ៍ អន្តរជាតិ៖ ផលវិបាកផ្នែកការទូតជុំវិញការដកខ្លួនជាឯកតោភាគីរបស់ថៃពី MOU-2001
សហគមន៍អន្តរជាតិ និងអ្នកវិភាគភូមិសាស្ត្រនយោបាយ បានសម្តែងការព្រួយបារម្ភ និងរិះគន់យ៉ាងខ្លាំង ចំពោះលទ្ធភាពនៃការដើរចេញជាឯកតោភាគីរបស់ភាគីថៃ ពីអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាឆ្នាំ ២០០១ (MOU-2001) ស្តីពីតំបន់ទាមទារដែនសមុទ្រត្រួតគ្នារវាងកម្ពុជា និងថៃ។
ការវិវត្តនេះត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាសញ្ញាអវិជ្ជមានក្នុងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ តាមរយៈចំណុចសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖
១.ការរំលោភលើគោលការណ៍ច្បាប់អន្តរជាតិ
ការសម្រេចចិត្តដើរចេញដោយមិនមានការព្រមព្រៀងពីភាគីម្ខាងទៀត បង្ហាញពីការមិនគោរពដល់គោលការណ៍ Pacta Sunt Servanda (កិច្ចព្រមព្រៀងត្រូវតែគោរព) ដែលជាគ្រឹះនៃច្បាប់អន្តរជាតិ។ វាក៏បង្ហាញពីការមិនយកចិត្តទុកដាក់លើអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ (UNCLOS) ដែលជំរុញឱ្យរដ្ឋនានាដោះស្រាយវិវាទតាមរយៈការចរចា និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ។
២.ការបំផ្លាញទំនុកចិត្តជាមួយដៃគូសហប្រតិបត្តិការ
សកម្មភាពនេះត្រូវបានគេវាយតម្លៃថាជាការ "បំផ្លាញដៃគូដែលទុកចិត្តបាន"។ កម្ពុជា និងថៃបានប្រើប្រាស់យន្តការ MOU នេះអស់រយៈពេលជាង ២ ទសវត្សរ៍ ដើម្បីរក្សាស្ថិរភាព និងស្វែងរកដំណោះស្រាយឈ្នះ-ឈ្នះ។ ការបោះបង់យន្តការនេះ បង្កើតឱ្យមានភាពមិនច្បាស់លាស់ និងភាពតានតឹងក្នុងតំបន់ឡើងវិញ។
៣.សញ្ញាអវិជ្ជមានដល់សហគមន៍អន្តរជាតិ
ការដើរចេញពីកិច្ចព្រមព្រៀងដែលបានចុះហត្ថលេខារួច ផ្តល់ជាសារដល់រដ្ឋដទៃទៀតថា៖
* កិច្ចព្រមព្រៀងឬ MOU ជាមួយភាគីថៃ អាចនឹង ខ្វះស្ថិរភាព និងភាពជាក់លាក់។
* រាល់ការចរចានាពេលអនាគតនឹងត្រូវប្រឈមនឹងមន្ទិលសង្ស័យខ្លាំងពីអ្នកវិនិយោគ និងរដ្ឋាភិបាលបរទេស។
៤.ការប្រែក្រឡាជារដ្ឋបង្កបញ្ហា (Troublemaker State)
ការដើរចេញពីតុចរចា និងងាកទៅរកការសម្រេចចិត្តជាឯកតោភាគី ធ្វើឱ្យរូបភាពរបស់ថៃនៅលើឆាកអន្តរជាតិធ្លាក់ចុះ។ ថៃអាចនឹងត្រូវបានគេមើលឃើញថាជា "រដ្ឋបង្កបញ្ហា" ដែលមិនចង់ដោះស្រាយវិវាទដោយសន្តិវិធី ផ្ទុយទៅវិញបែរជាបង្កើតឱ្យមានជម្លោះដែនដីកាន់តែស្មុគស្មាញ។
👉សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖ ការបដិសេធអត្ថិភាពនៃតំបន់ត្រួតស៊ីគ្នា (Overlapping Claims Area - OCA) តាមរយៈការលុបចោល MOU-2001 មិនត្រឹមតែរាំងស្ទះដល់ការទាញយកផលប្រយោជន៍ថាមពលរួមគ្នាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងនាំឱ្យមានការបាត់បង់ទំនុកចិត្តលើឆាកអន្តរជាតិយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដែលអាចជះឥទ្ធិពលដល់ឥទ្ធិពលការទូត និងសេដ្ឋកិច្ចរបស់ថៃក្នុងរយៈពេលវែង។
រៀបរៀងអត្ថបទដោយ
ប្រធានសមាគមសប្បុរសធម៌
បណ្ឌិត មាស ច័ន្ទរិទ្ធ
