✍ព័ត៌មានសង្ខេបសន្តិភាពប៉ុស្តិ៍
នៅសតវត្សរ៍ទី១២ ប្រទេសកម្ពុជាស្ថិតនៅក្នុងសម័យមហានគរ (សម័យអង្គរ) ដែលជាសម័យកាលដ៏រុងរឿងបំផុតមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ដោយមានការរីកចម្រើនខ្លាំងទាំងផ្នែកនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច សំណង់ស្ថាបត្យកម្ម និងវប្បធម៌។
✍ខាងក្រោមនេះគឺជាចំណុចសំខាន់ៗនៃប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជានៅសតវត្សរ៍ទី១២៖
១.ការឡើងគ្រងរាជ្យរបស់ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២
ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ (គ្រងរាជ្យ ១១១៣–១១៥០) គឺជាព្រះមហាក្សត្រដ៏ល្បីល្បាញបំផុតមួយអង្គក្នុងសតវត្សរ៍នេះ។ ព្រះអង្គបានបង្រួបបង្រួមអាណាចក្រខ្មែរឱ្យមានភាពរឹងមាំឡើងវិញ បន្ទាប់ពីមានការបែកបាក់ផ្ទៃក្នុងមួយរយៈ។ ព្រះអង្គបានពង្រីកទឹកដីយ៉ាងទូលំទូលាយតាមរយៈការធ្វើសង្គ្រាមជាមួយនគរជិតខាង ជាពិសេសនគរចម្ប៉ា និងនគរវៀតណាម (ដាយវៀត)។
២.សំណង់ស្ថាបត្យកម្មដ៏អស្ចារ្យ៖ ប្រាសាទអង្គរវត្ត
ស្នាដៃដ៏សំខាន់បំផុតរបស់ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ គឺការកសាង ប្រាសាទអង្គរវត្ត។
✍គោលបំណង៖ ប្រាសាទនេះត្រូវបានកសាងឡើងដើម្បីឧទ្ទិសថ្វាយចំពោះព្រះវិស្ណុ ក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនា ហើយក៏ជាផ្នូរសម្រាប់ផ្ទុកព្រះអដ្ឋិធាតុរបស់ព្រះអង្គផងដែរ។
✍ភាពអស្ចារ្យ៖ វាត្រូវបានចាត់ទុកថាជាសំណង់សាសនាដែលធំជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោក និងជាកំពូលនៃសិល្បៈស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ ដែលបង្ហាញពីភាពរីកចម្រើននៃបច្ចេកទេសវិស្វកម្ម និងការគ្រប់គ្រងធនធានមនុស្សយ៉ាងមហិមានៅសម័យនោះ។
៣.ទំនាក់ទំនងជាមួយបរទេស និងសង្គ្រាម
✍សង្គ្រាមជាមួយចម្ប៉ា៖ នៅសតវត្សរ៍ទី១២ មានការប្រយុទ្ធគ្នាយ៉ាងខ្លាំងក្លារវាងខ្មែរ និងចម្ប៉ា។ ក្នុងរយៈពេលខ្លីមួយក្រោយការសោយទិវង្គតរបស់ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ នគរចម្ប៉ាបានវាយលុកចូលមកដល់រាជធានីយសោធរបុរៈ (អង្គរ) នៅឆ្នាំ ១១៧៧ ដោយសារតែភាពវឹកវរផ្ទៃក្នុងនៃរាជវង្សខ្មែរ។
✍ទំនាក់ទំនងការទូត៖ អាណាចក្រខ្មែរមានទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្ម និងការទូតយ៉ាងទូលំទូលាយជាមួយប្រទេសចិន (សម័យរាជវង្សសុង) ដែលសិលាចារឹកចិនបានកត់ត្រាទុកយ៉ាងលម្អិតអំពីភាពរុងរឿងរបស់កម្ពុជានៅពេលនោះ។
៤.ការងើបឡើងវិញក្រោមព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧
ចុងសតវត្សរ៍ទី១២ គឺជាការចាប់ផ្តើមនៃយុគសម័យដ៏មាសមួយទៀត គឺការឡើងគ្រងរាជ្យរបស់ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ (គ្រងរាជ្យ ១១៨១–១២១៨)៖
✍ការរំដោះជាតិ៖ ព្រះអង្គបានដឹកនាំទ័ពបណ្តេញពួកចាមចេញពីទឹកដីកម្ពុជាទាំងស្រុងនៅឆ្នាំ ១១៨១។
✍ការកសាងសមិទ្ធផល៖ ព្រះអង្គបានផ្តើមសាងសង់រាជធានីអង្គរធំ និងប្រាសាទបាយ័ន ដែលជាប្រាសាទតំណាងឱ្យព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយាន។ ព្រះអង្គក៏បានកសាងផ្លូវថ្នល់ មន្ទីរពេទ្យ និងសាលាសំណាក់ជាច្រើនពាសពេញនគរ ដើម្បីបម្រើផលប្រយោជន៍ប្រជារាស្ត្រ។
✍សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖
សតវត្សរ៍ទី១២ គឺជាយុគសម័យកណ្តាលនៃភាពអស្ចារ្យនៃសម័យអង្គរ ដែលចាប់ផ្តើមដោយភាពរុងរឿងនៃព្រះរាជកិច្ចកសាងប្រាសាទអង្គរវត្ត ហើយបញ្ចប់ដោយការតស៊ូដ៏អង់អាច និងការកសាងសង្គមដ៏ធំធេងដោយព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧។ សតវត្សរ៍នេះបានបង្ហាញឱ្យឃើញថា កម្ពុជាគឺជាមហាអំណាចមួយដែលត្រួតត្រាតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោកទាំងមូល។
✍រៀបរៀងអត្ថបទផ្សព្វផ្សាយដោយ ប្រធានសមាគមសប្បុរសធម៌ បណ្ឌិត មាស ច័ន្ទរិទ្ធ។
