✍ព័ត៌មានសង្ខេបសន្តិភាពប៉ុស្តិ៍
ប្រវត្តិសាស្ត្រដើមកំណើតទីក្រុងភ្នំពេញ៖ រឿងរ៉ាវនៃវត្តភ្នំដូនពេញការកកើតនៃរាជធានីភ្នំពេញ មានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធទៅនឹងរឿងព្រេងនិទានប្រកបដោយសទ្ធាជ្រះថ្លារបស់ លោកយាយពេញ ដែលជាគ្រឹះដំបូងនៃទីក្រុងដ៏មហាអស្ចារ្យនេះ។
✍ដើមហេតុនៃការកកើត
តាមពង្សាវតារខ្មែរ នៅអំឡុងឆ្នាំ ១៣៧២ គ្រាដែលទឹកជំនន់បាននាំយកដើមគគីរមួយដើមមកទើរនៅមាត់ទន្លេច្រាបឈូក លោកយាយពេញ ដែលជាអ្នកមានធនធាន និងមានចិត្តសប្បុរស បានប្រទះឃើញព្រះពុទ្ធរូបចំនួន ៤ អង្គ តម្កល់នៅក្នុងប្រហោងឈើគគីរនោះ។ លោកយាយបានអំពាវនាវឱ្យអ្នកភូមិជួយកសាងដីទួលខ្ពស់មួយ ដើម្បីតម្កល់ព្រះពុទ្ធរូបទាំងនោះសម្រាប់គោរពបូជា។
✍សារៈសំខាន់នៃឈ្មោះ
* វត្តភ្នំដូនពេញ៖ ក្រោយមក ទួលដែលអ្នកភូមិកសាងឡើងត្រូវបានហៅថា «ភ្នំដូនពេញ» ដើម្បីជាកេរ្តិ៍ឈ្មោះឧទ្ទិសដល់លោកយាយពេញ។
* ទីក្រុងភ្នំពេញ៖ ឈ្មោះនេះត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការដើម្បីសម្គាល់ទីតាំងដែលចាប់ផ្តើមពីភ្នំតូចមួយនោះ រហូតក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលរដ្ឋបាល វប្បធម៌ និងសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។
✍តម្លៃអប់រំ និងគតិបណ្ឌិត
រឿងរ៉ាវនៃវត្តដូនពេញមិនត្រឹមតែបង្ហាញពីប្រវត្តិសាស្ត្រនៃការកកើតទីក្រុងប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជាមេរៀនអប់រំដ៏ជ្រាលជ្រៅសម្រាប់កូនខ្មែរគ្រប់ជំនាន់៖
1.ការថែរក្សាបេតិកភណ្ឌ៖ ការគោរពប្រតិបត្តិព្រះពុទ្ធសាសនាបានក្លាយជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃអត្តសញ្ញាណជាតិខ្មែរ។
2.ស្មារតីសហគមន៍៖ ការកសាងវត្តអារាមដោយកិច្ចសហការរបស់ប្រជាជន បង្ហាញពីសាមគ្គីភាព និងទឹកចិត្តជ្រះថ្លា ដែលជាគុណតម្លៃនៃសង្គមខ្មែរ។
3.ការចងចាំប្រវត្តិសាស្ត្រ៖ ការគោរពចំពោះអ្នកមានគុណ និងដូនតាដែលបានកសាងទឹកដី គឺជាការបង្ហាញពីភាពដឹងគុណ និងការស្រឡាញ់មាតុភូមិ។
*វត្តភ្នំដូនពេញ សព្វថ្ងៃមិនត្រឹមតែជារមណីយដ្ឋានប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏ពិសិដ្ឋប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជានិមិត្តរូបនៃមោទនភាព និងការរីកចម្រើនរបស់រាជធានីភ្នំពេញ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការតស៊ូ និងការអភិវឌ្ឍពីអតីតកាលរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។
