ព័ត៌មានសង្ខេបសន្តិភាពប៉ុស្តិ៍
ការសិក្សាអំពីប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជានៅសតវត្សរ៍ទី១ គឺជាការចាប់ផ្តើមនៃសម័យកាលដែលអ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រហៅថា សម័យនគរភ្នំ (ហ្វូណន) ដែលជារដ្ឋដំបូងបង្អស់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ។
ខាងក្រោមនេះគឺជាចំណុចសំខាន់ៗអំពីដើមកំណើត និងការកកើតនៃរដ្ឋខ្មែរនាពេលនោះ៖
១.ការកកើតរដ្ឋ (សតវត្សរ៍ទី១)
នៅដើមសតវត្សរ៍ទី១ នៃគ្រិស្តសករាជ ដែនដីកម្ពុជាបានចាប់ផ្តើមប្រមូលផ្តុំគ្នាជាអង្គភាពនយោបាយ។ យោងតាមកំណត់ហេតុរបស់ចិន (រាជវង្សហាន) រដ្ឋនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា "ហ្វូណន" (ឈ្មោះដែលចិនហៅ)។
២.រឿងព្រេងអំពីការកកើត (ព្រះថោង-នាងនាគ)
តាមរយៈសិលាចារឹកនៅមីសឺន (My Son) និងរឿងព្រេងខ្មែរ រដ្ឋនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ៖
.ព្រះថោង (កៅណ្ឌិន្យ): ជាព្រាហ្មណ៍ឥណ្ឌាដែលបានមកដល់ដែនដីនេះ។
.នាងនាគ (សោមា): ជាបុត្រីរបស់ស្តេចនាគ ដែលគ្រប់គ្រងដែនដីនេះពីមុនមក។
.ការរៀបអភិសេករបស់ព្រះអង្គទាំងពីរ បានក្លាយជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃវប្បធម៌ និងការគ្រប់គ្រងដែលលាយឡំគ្នារវាងឥទ្ធិពលឥណ្ឌា និងប្រពៃណីខ្មែរដើម។
៣.មូលដ្ឋានសេដ្ឋកិច្ច និងភូមិសាស្ត្រ
នគរភ្នំមានទីតាំងស្ថិតនៅតំបន់ដីសណ្តទន្លេមេគង្គ (បច្ចុប្បន្នស្ថិតក្នុងខេត្តព្រៃវែង តាកែវ និងតំបន់កៀនឃៀនក្បែរព្រំដែនវៀតណាម)៖
.កំពង់ផែអូរកែវ (Oc Eo): គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មដ៏សំខាន់បំផុតនៅសម័យនោះ។ វាជាច្រករបៀងសម្រាប់អ្នកជំនួញមកពីឥណ្ឌា ចិន និងតំបន់មេឌីទែរ៉ាណេ ដែលធ្វើឱ្យនគរភ្នំក្លាយជាមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់។
.ការអភិវឌ្ឍន៍ប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រ និងការកសាងប្រឡាយទឹក បានជួយឱ្យវិស័យកសិកម្មរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំង។
៤.ការរៀបចំរដ្ឋបាល និងវប្បធម៌
នៅសតវត្សរ៍ទី១ នគរនេះចាប់ផ្តើមទទួលឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងពីអារ្យធម៌ឥណ្ឌា រួមមាន៖
.សាសនា: ការគោរពព្រហ្មញ្ញសាសនា និងព្រះពុទ្ធសាសនា។
.អក្សរសាស្ត្រ: ការចាប់ផ្តើមប្រើប្រាស់អក្សរសំស្រ្កឹត។
.ការគ្រប់គ្រង: ការប្រើប្រាស់គំរូនៃរដ្ឋអំណាចបែបឥណ្ឌា (ព្រះរាជាជាអាទិទេព) ដែលជាគ្រឹះសម្រាប់ការកសាងរដ្ឋនៅសម័យក្រោយៗទៀត។
.ចំណាំសំខាន់៖ នគរភ្នំមិនមែនកើតឡើងភ្លាមៗដោយគ្មានមូលដ្ឋានទេ ប៉ុន្តែគឺជាការវិវត្តចេញពីសហគមន៍កសិកម្ម និងនេសាទតូចៗដែលមានស្រាប់ជាច្រើនសតវត្សរ៍មកហើយ មុននឹងប្រមូលផ្តុំគ្នាជាសហព័ន្ធរដ្ឋ ឬនគរនៅសតវត្សរ៍ទី១ នេះ។
