ព័ត៌មានសង្ខេបសន្តិភាពប៉ុស្តិ៍(ភាគ៣)
ព្រះរាជបូជនីយកិច្ចរបស់ ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្តេចព្រះនរោត្តម សីហនុ ក្នុងការទាមទារប្រាសាទព្រះវិហារមកវិញ គឺជាព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏សំខាន់បំផុតមួយសម្រាប់កម្ពុជា។ ការសម្រេចព្រះទ័យរបស់ព្រះអង្គក្នុងការលើកយកបញ្ហានេះទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) នាពេលនោះ មិនត្រឹមតែជាការការពារបូរណភាពទឹកដីប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបង្ហាញពីការប្រើប្រាស់ផ្លូវច្បាប់អន្តរជាតិប្រកបដោយភាពឈ្លាសវៃ។ដើម្បីឱ្យជ្រាបកាន់តែច្បាស់អំពីដំណើរការ និងលទ្ធផលនៃព្រឹត្តិការណ៍នេះ ខាងក្រោមគឺជាចំណុចសំខាន់ៗ៖។
១.ការដាក់ពាក្យបណ្តឹង (ឆ្នាំ ១៩៥៩)
បន្ទាប់ពីកិច្ចចរចាដោយសន្តិវិធីមិនទទួលបានលទ្ធផលជាវិជ្ជមានពីភាគីថៃ កម្ពុជាបានដាក់ពាក្យបណ្តឹងជាផ្លូវការទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិនៅទីក្រុងឡាអេ ប្រទេសហូឡង់ នៅថ្ងៃទី ៦ ខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៥៩ ដោយផ្អែកលើមូលដ្ឋានច្បាប់អន្តរជាតិ និងផែនទីដែលគូសវាសដោយគណៈកម្មការបារាំង-សៀម។
២.ការតស៊ូមតិផ្លូវច្បាប់
កម្ពុជាបានពឹងពាក់ក្រុមមេធាវីអន្តរជាតិដ៏ឆ្នើម ដើម្បីបង្ហាញភស្តុតាងដែលរួមមាន៖
* ផែនទីឧបសម្ព័ន្ធ (Annex I Map): ដែលបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា ប្រាសាទព្រះវិហារស្ថិតនៅលើទឹកដីកម្ពុជា។
* ការទទួលស្គាល់តាមទម្លាប់: ការអះអាងថាភាគីថៃមិនបានជំទាស់នឹងផែនទីនោះជាយូរមកហើយ។
៣.សាលដីការបស់តុលាការ (១៥ មិថុនា ១៩៦២)
បន្ទាប់ពីការខិតខំប្រឹងប្រែងអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិបានសម្រេចដោយសំឡេង ៩ ទល់នឹង ៣ ថា៖
* ប្រាសាទព្រះវិហារស្ថិតនៅលើទឹកដីក្រោមអធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជា។
* ភាគីថៃមានកាតព្វកិច្ចដកកងទ័ព ឬឆ្មាំដែលខ្លួនបានដាក់ឱ្យឈរជើងក្នុងតំបន់ប្រាសាទចេញជាបន្ទាន់។
៤.សារៈសំខាន់នៃជ័យជម្នះ
ជ័យជម្នះនេះបានក្លាយជាមូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏រឹងមាំសម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការរក្សាការពារបេតិកភណ្ឌជាតិ និងអធិបតេយ្យភាព។ ព្រះរាជបូជនីយកិច្ចនេះត្រូវបានប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាចងចាំជានិច្ចថាជាស្នាព្រះហស្ថដ៏ធំធេង ដែលបានបង្ហាញពី៖
* ភាពក្លាហាន: ក្នុងការតតាំងជាមួយប្រទេសជិតខាងដែលមានកម្លាំងយោធាខ្លាំងជាង។
* ការទូតឆ្លាតវៃ: ការប្រើប្រាស់ក្របខណ្ឌច្បាប់អន្តរជាតិជំនួសឱ្យការធ្វើសង្គ្រាម។
* ស្មារតីស្នេហាជាតិ: ការដាក់ផលប្រយោជន៍ជាតិជាធំលើសអ្វីៗទាំងអស់។
សាលដីការឆ្នាំ ១៩៦២ នេះ នៅតែជាឯកសារយោងផ្លូវច្បាប់អន្តរជាតិដ៏សំខាន់ ដែលកម្ពុជាបានបន្តប្រើប្រាស់រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន ជាពិសេសនៅពេលមានការជជែកដេញដោលអំពីតំបន់ជុំវិញប្រាសាទព្រះវិហារ និងការចុះបញ្ជីជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោក។
រៀបរៀងអត្ថបទផ្សព្វផ្សាយដោយ
ប្រធានសមាគមសប្បុរសធម៌
បណ្ឌិត មាស ច័ន្ទរិទ្ធ។
០៣
