✍ព័ត៌មានសង្ខេបសន្តិភាពប៉ុស្តិ៍ នៅសតវត្សរ៍ទី ១០ គឺជាដំណាក់កាលដ៏សំខាន់មួយនៃការកសាង និងពង្រីកអំណាចនៃ អាណាចក្រអង្គរ (សម័យអង្គរ)។ នេះគឺជាពេលវេលាដែលព្រះមហាក្សត្រខ្មែរបានពង្រឹងរដ្ឋបាល សាសនា និងស្ថាបត្យកម្មយ៉ាងខ្លាំងក្លា។

 ✍ព័ត៌មានសង្ខេបសន្តិភាពប៉ុស្តិ៍

នៅសតវត្សរ៍ទី ១០ គឺជាដំណាក់កាលដ៏សំខាន់មួយនៃការកសាង និងពង្រីកអំណាចនៃ អាណាចក្រអង្គរ (សម័យអង្គរ)។ នេះគឺជាពេលវេលាដែលព្រះមហាក្សត្រខ្មែរបានពង្រឹងរដ្ឋបាល សាសនា និងស្ថាបត្យកម្មយ៉ាងខ្លាំងក្លា។

✍ខាងក្រោមនេះគឺជាចំណុចសំខាន់ៗនៃប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជានៅសតវត្សរ៍ទី ១០៖
១.ការផ្លាស់ប្តូររាជធានីទៅកាន់អង្គរ (យសោធរបុរៈ)
នៅដើមសតវត្សរ៍ទី ១០ ព្រះបាទ យសោវរ្ម័នទី១ (សោយរាជ្យចុងសតវត្សរ៍ទី ៩ ដល់ដើមសតវត្សរ៍ទី ១០) បានបញ្ចប់ការកសាងរាជធានីថ្មីគឺ យសោធរបុរៈ ដែលស្ថិតនៅតំបន់អង្គរបច្ចុប្បន្ន។ លោកបានកសាងប្រាសាទភ្នំបាខែងជាប្រាសាទភ្នំកណ្តាលរាជធានី ដែលតំណាងឱ្យភ្នំមេរុ។
២.ការរុងរឿងនៃសិល្បៈនិងស្ថាបត្យកម្ម
សតវត្សរ៍នេះគឺជាសម័យកាលនៃរចនាប័ទ្មសិល្បៈសំខាន់ៗ៖
✍រចនាប័ទ្មបាខែង៖ ជាការបន្តនូវស្ថាបត្យកម្មប្រាសាទភ្នំ។
✍រចនាប័ទ្មប្រាសាទកោះកេរ៖ នៅកណ្តាលសតវត្សរ៍ទី ១០ (ឆ្នាំ ៩២៨-៩៤៤) ព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី ៤ បានផ្លាស់ប្តូររាជធានីទៅកាន់ កោះកេរ (ឆកគគីរ)។ នៅទីនោះ លោកបានកសាងប្រាសាទភ្នំដ៏ធំសម្បើមមួយគឺ ប្រាសាទធំ (ប្រាសាទពីរ៉ាមីត) ដែលបង្ហាញពីមហិច្ឆតានិងអំណាចដ៏អស្ចារ្យរបស់ក្សត្រអង្គរ។
✍រចនាប័ទ្មបន្ទាយស្រី៖ នៅចុងសតវត្សរ៍ទី ១០ (ឆ្នាំ ៩៦៧) ប្រាសាទបន្ទាយស្រីត្រូវបានកសាងឡើង។ ប្រាសាទនេះល្បីល្បាញដោយសារការឆ្លាក់ក្បាច់ដ៏ល្អវិចិត្រលើថ្មភក់ពណ៌ផ្កាឈូក ដែលចាត់ទុកថាជា "ត្បូងពេជ្រនៃសិល្បៈខ្មែរ"។៣.ការពង្រឹងអំណាចនយោបាយ
✍រដ្ឋបាល៖ ព្រះមហាក្សត្រនៅសតវត្សរ៍នេះបានបន្តប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធ "ទេវរាជ" ដើម្បីពង្រឹងអំណាចស្របច្បាប់របស់ព្រះអង្គ ដោយផ្សារភ្ជាប់ស្ដេចទៅនឹងព្រះសិវៈ។
✍សមិទ្ធផលកសិកម្ម៖ ការកសាងបារាយ (អាងទឹកខ្នាតយក្ស) ដូចជា យសោធរតដាក (បារាយណ៍ខាងកើត) បានចាប់ផ្តើមឡើង ដែលជួយទ្រទ្រង់វិស័យកសិកម្ម និងធានាការផ្គត់ផ្គង់ស្បៀងដល់ប្រជាជន និងកងទ័ព។
៤.សាសនា
សាសនាហិណ្ឌូ (លទ្ធិសៃវនិយម) គឺជាសាសនាផ្លូវការរបស់រដ្ឋ។ ព្រះមហាក្សត្របានឧបត្ថម្ភការកសាងប្រាសាទជាច្រើន និងបានបន្តគោរពបូជាចំពោះលិង្គព្រះឥសូរ ដែលជានិមិត្តរូបនៃអំណាចរដ្ឋ។
✍សេចក្តីសន្និដ្ឋាន
សតវត្សរ៍ទី ១០ គឺជាសតវត្សរ៍នៃ "ការកសាងគ្រឹះនៃអធិរាជភាព"។ ការផ្លាស់ប្តូររាជធានីពីយសោធរបុរៈទៅកោះកេរ និងត្រឡប់មកវិញ ព្រមទាំងការកសាងស្នាដៃស្ថាបត្យកម្មដ៏អស្ចារ្យ បានធ្វើឱ្យអាណាចក្រខ្មែរក្លាយជាមហាអំណាចដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតមួយនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលត្រួសត្រាយផ្លូវទៅកាន់ "សម័យមាស" នៃចក្រភពអង្គរនៅសតវត្សរ៍បន្តបន្ទាប់។
✍រៀបរៀងអត្ថបទផ្សព្វផ្សាយដោយ ប្រធានសមាគមសប្បុរសធម៌ បណ្ឌិត មាស ច័ន្ទរិទ្ធ។