ព័ត៌មានសង្ខេបសន្តិភាពប៉ុស្តិ៍(ភាគ២)
អំពីព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជាក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ និងផលវិបាកក្រោយសង្គ្រាម ដែលមានចំណុចគន្លឹះចំនួន ៣ ដែលគួរឱ្យកត់សម្គាល់ដូចខាងក្រោម៖១.ការបាត់បង់ និងការទាមទារទឹកដីវិញ (១៩៤១-១៩៤៦)។
* អនុសញ្ញាទីក្រុងតូក្យូ (៩ ឧសភា ១៩៤១): ក្រោមសម្ពាធពីជប៉ុន បារាំង (រដ្ឋាភិបាលវីស៊ី) ត្រូវបានបង្ខំឱ្យប្រគល់ខេត្តបាត់ដំបង ស៊ីសុផុន (បន្ទាយមានជ័យ) សៀមរាប និងទឹកដីក្នុងប្រទេសឡាវទៅឱ្យថៃ (សៀម)។
* សន្ធិសញ្ញាវ៉ាស៊ីនតោន (១៧ វិច្ឆិកា ១៩៤៦): បន្ទាប់ពីជប៉ុនចាញ់សង្គ្រាម ថៃស្ថិតក្នុងឋានៈជាប្រទេសចាញ់សង្គ្រាមដែរ។ សហរដ្ឋអាមេរិក និងសម្ព័ន្ធមិត្តបានដាក់សម្ពាធឱ្យថៃប្រគល់ទឹកដីទាំងនោះមកឱ្យបារាំង (កម្ពុជា) វិញ ដើម្បីទទួលបានការទទួលស្គាល់ជាសមាជិកអង្គការសហប្រជាជាតិ។
២.ជម្លោះប្រាសាទព្រះវិហារ
ទោះបីជាសន្ធិសញ្ញាឆ្នាំ ១៩៤៦ បានបង្ខំឱ្យថៃដកកងទ័ពចេញពីខេត្តភាគខាងលិចក្តី ប៉ុន្តែថៃនៅតែបន្តកាន់កាប់ប្រាសាទព្រះវិហារ។ នេះគឺជាមូលហេតុដែលនាំឱ្យព្រះករុណាព្រះបាទសម្តេចព្រះនរោត្តម សីហនុ ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ សម្រេចព្រះទ័យដាក់ពាក្យបណ្តឹងទៅកាន់ តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) នៅទីក្រុងឡាអេ (The Hague) ដើម្បីទាមទារភាពយុត្តិធម៌ និងអធិបតេយ្យភាពលើប្រាសាទព្រះវិហារ ដែលទីបំផុតតុលាការបានកាត់ក្តីឱ្យកម្ពុជាឈ្នះនៅឆ្នាំ ១៩៦២។
៣.ទិដ្ឋភាពនយោបាយ និងត្រកូលនយោបាយអំពីទំនាក់ទំនងដ៏ស្មុគស្មាញនៃត្រកូលនយោបាយខ្មែរ (ដូចជាត្រកូល ប៉ុក និង ជួន) ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពី៖
* ការតស៊ូទាមទារឯករាជ្យ: ដូចជាការកកើតចលនាឥស្សរៈនៅបាងកក។
* ភាពស្មុគស្មាញនៃប្រវត្តិសាស្ត្រ: ការប្រទាក់ក្រឡានៃទំនាក់ទំនងសាច់ញាតិ និងមនោគមវិជ្ជានយោបាយដែលជះឥទ្ធិពលដល់ដំណាក់កាលក្រោយៗមកទៀតនៃប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា។
កំណត់សម្គាល់បន្ថែម៖ ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃខេត្តបាត់ដំបង សៀមរាប និងបន្ទាយមានជ័យ ក៏ដូចជាជម្លោះប្រាសាទព្រះវិហារ គឺជាមេរៀនដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់ថ្នាក់ដឹកនាំ និងអ្នកសិក្សាពីអភិបាលកិច្ច និងនយោបាយការបរទេស ដើម្បីស្វែងយល់ពីរបៀបដែលកម្ពុជាបានឆ្លងកាត់ការសាកល្បងដ៏លំបាកនានា ដើម្បីរក្សាដែនដីរបស់ខ្លួន។
រៀបរៀងផ្សព្វផ្សាយដោយ
ប្រធានសមាគមសប្បុរសធម៌
បណ្ឌិត មាស ច័ន្ទរិទ្ធ។
