ព័ត៌មានសង្ខេបសន្តិភាពប៉ុស្តិ៍ (ភាគ៣)
អំពីទិដ្ឋភាពប្រវត្តិសាស្ត្រនៃទំនាក់ទំនងរវាងកម្ពុជា ជាមួយប្រទេសជិតខាងទាំងពីរគឺសៀម និងយួន គឺជាប្រធានបទមួយដែលមានភាពស្មុគស្មាញ និងទាមទារឱ្យមានការវិភាគលើទិដ្ឋភាពពីរផ្សេងគ្នា៖ ទិដ្ឋភាពប្រវត្តិសាស្ត្រនយោបាយ និង មូលដ្ឋានគតិយុត្តអន្តរជាតិ ដែលជាចំណុចគន្លឹះក្នុងការកំណត់ព្រំដែនបច្ចុប្បន្ន។
សូមពិនិត្យលើចំណុចសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖
១.ទិដ្ឋភាពប្រវត្តិសាស្ត្រនយោបាយដូចបានលើកឡើង ក្នុងសម័យកាលខ្លះនៃប្រវត្តិសាស្ត្រ កម្ពុជាពិតជាបានឆ្លងកាត់ដំណាក់កាលដ៏លំបាក ក្រោមនយោបាយ «ចង្កូមខ្លា» ឬការប្រកួតប្រជែងឥទ្ធិពលរវាងសៀម និងយួន ដែលធ្វើឱ្យកម្ពុជាធ្លាក់ទៅក្នុងស្ថានភាពជាប្រទេសចំណុះ ឬស្ថិតក្រោមអាណាព្យាបាលនៃមហាអំណាចតំបន់ទាំងពីរ។ នេះគឺជាការឆ្លុះបញ្ចាំងពីសោកនាដកម្មនៃសម័យកាល «កណ្តាល» នៃប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា ដែលជារឿយៗត្រូវបានគេហៅថាជាយុគសម័យដ៏ខ្មៅងងឹត។
២.មូលដ្ឋានគតិយុត្តព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ (ទិដ្ឋភាពផ្លូវច្បាប់)
ទោះបីជាប្រវត្តិសាស្ត្រមានភាពស្មុគស្មាញយ៉ាងណាក៏ដោយ ប៉ុន្តែបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ នាពេលបច្ចុប្បន្ន មិនត្រូវបានដោះស្រាយដោយផ្អែកលើការឈ្នះចាញ់នៃសង្គ្រាមពីអតីតកាលនោះទេ ប៉ុន្តែវាផ្អែកលើ មូលដ្ឋានគតិយុត្តអន្តរជាតិ (International Legal Framework) ជាពិសេសគឺ៖
* អនុសញ្ញាឆ្នាំ ១៩០៤ និងពិធីសារឆ្នាំ ១៩០៧៖ នេះគឺជាឯកសារច្បាប់អន្តរជាតិដ៏សំខាន់បំផុតរវាងបារាំង (ជាអ្នកការពារកម្ពុជា) និងសៀម។ អនុសញ្ញានេះបានកំណត់ថា ព្រំដែនត្រូវតែគូសតាម «ខ្សែបែងចែកផ្លូវទឹក» (Watershed Line) នៃជួរភ្នំដងរែក។
* ផែនទីឧបសម្ព័ន្ធ (Annex Maps)៖ ជាផែនទីដែលគូរដោយគណៈកម្មការចម្រុះ ហើយត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិថាជាភស្តុតាងច្បាប់នៃខ្សែព្រំដែន។
* សាលដីការបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ឆ្នាំ ១៩៦២ និងឆ្នាំ ២០១៣៖ តុលាការអន្តរជាតិបានសម្រេចយ៉ាងច្បាស់លាស់ ដោយផ្អែកលើមូលដ្ឋានគតិយុត្តខាងលើថា ប្រាសាទព្រះវិហារស្ថិតក្នុងអធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជា និងបានពន្យល់អំពីដែនដីជុំវិញប្រាសាទដែលកម្ពុជាមានសិទ្ធិ។
៣.ការប្តូរពី «នយោបាយកម្លាំង» មកជា «នីតិរដ្ឋអន្តរជាតិ»
ក្នុងបរិបទសហសម័យ កម្ពុជាបានផ្លាស់ប្តូរជំហរពីការរងគ្រោះដោយនយោបាយមហាអំណាច មកជាការប្រើប្រាស់ «ច្បាប់អន្តរជាតិ» ដើម្បីការពារអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួន។
* ការកំណត់ព្រំដែនជាមួយប្រទេសថៃ នាពេលបច្ចុប្បន្ន ត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈការចរចាដោយផ្អែកលើឯកសារច្បាប់ និងផែនទីដែលទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិ។
* ការប្រើប្រាស់ក្របខណ្ឌនៃ «រដ្ឋធម្មនុញ្ញ» និង «ច្បាប់អន្តរជាតិ» គឺជាខែលការពារដ៏រឹងមាំបំផុតសម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការរក្សាទឹកដី ដែលខុសប្លែកពីសម័យកាលមុនៗដែលប្រើតែអំណាចយោធា ឬការចាញ់ប្រៀបផ្នែកនយោបាយ។
សេចក្តីសន្និដ្ឋាន
ទោះបីជាការឈឺចាប់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រគឺជាការពិតដែលមិនអាចលុបបំបាត់បានក៏ដោយ ក៏យន្តការសម្រាប់ដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែននាពេលបច្ចុប្បន្ន គឺស្ថិតនៅលើការគោរពតាម សន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិ។ ការយល់ដឹងពីប្រវត្តិសាស្ត្រគឺចាំបាច់ ដើម្បីជាមេរៀន និងស្មារតីជាតិ ប៉ុន្តែការប្រើប្រាស់មូលដ្ឋានគតិយុត្តអន្តរជាតិ គឺជាមធ្យោបាយដ៏ត្រឹមត្រូវបំផុតសម្រាប់ថែរក្សាបូរណភាពទឹកដីក្នុងបរិបទពិភពលោកបច្ចុប្បន្ន។
រៀបរៀងផ្សព្វផ្សាយដោយ
ប្រធានសមាគមសប្បុរសធម៌
បណ្ឌិត មាស ច័ន្ទរិទ្ធ។
