✍សូមបន្តស្ដាប់ភាគទី៤
នេះគឺជាសេចក្តីសង្ខេបព័ត៌មាន សន្តិភាពប៉ុស្តិ៍ ដែលរៀបចំឡើងដោយផ្អែកលើទស្សនៈប្រវត្តិសាស្ត្រ និងទិដ្ឋភាពភូមិសាស្ត្រនយោបាយ៖✍សេចក្តីថ្លែងការណ៍៖
ទិដ្ឋភាពប្រវត្តិសាស្ត្រ និងមូលដ្ឋានគតិយុត្តនៃព្រំដែន (កម្ពុជា-ថៃ)។
សេចក្តីផ្តើម៖
ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃទំនាក់ទំនងរវាងកម្ពុជា និងប្រទេសជិតខាង គឺជាដំណើរដ៏ស្មុគស្មាញមួយ ដែលត្រូវបានកត់ត្រាទុកតាមរយៈការវិវត្តនៃព្រឹត្តិការណ៍នយោបាយ ការផ្លាស់ប្តូរដែនដី និងឥទ្ធិពលអំណាចក្នុងតំបន់។ ការយល់ដឹងអំពីបរិបទប្រវត្តិសាស្ត្រនេះ មានសារៈសំខាន់សម្រាប់ឆ្លុះបញ្ចាំងពីសិទ្ធិអំណាច និងបូរណភាពទឹកដីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។
✍ចំណុចសំខាន់ៗនៃប្រវត្តិសាស្ត្រទំនាក់ទំនង៖
* សម័យកាលមហាអំណាច៖ កម្ពុជាធ្លាប់ជាចក្រភពដ៏ធំធេង ដែលមានឥទ្ធិពលវប្បធម៌ និងអរិយធម៌រុងរឿងគ្របដណ្តប់លើតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ រហូតដល់ពាក់កណ្តាលសតវត្សទី១៣។
* បញ្ហាប្រឈមក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ៖ ចាប់តាំងពីសម័យកាលនោះមក កម្ពុជាបានជួបប្រទះនូវការឈ្លានពាន និងការបាត់បង់ទឹកដីជាបន្តបន្ទាប់នៅភូមិភាគខាងលិច ដោយសារការរំលោភបំពានពីសំណាក់កុលសម្ព័ន្ធសៀម ដែលបានវាយប្រហារ និងកាន់កាប់មហានគរ។
* នយោបាយចៅហ្វាយពីរ៖ ក្នុងទំព័រប្រវត្តិសាស្ត្រ កម្ពុជាតែងតែរងសម្ពាធពីប្រទេសជិតខាងទាំងពីរ គឺសៀម និងយួន ដែលជារឿយៗបានដាក់កម្ពុជាឱ្យស្ថិតក្នុងស្ថានភាពជាប្រទេសចំណុះ ដែលកំណត់ជោគវាសនាទាំងស្ថាប័នព្រះមហាក្សត្រ និងប្រជារាស្ត្រ។
✍សារៈសំខាន់នៃការសិក្សាស្រាវជ្រាវ៖
ការលើកយកប្រវត្តិសាស្ត្រនេះមកពិនិត្យឡើងវិញ មិនត្រឹមតែដើម្បីរំលឹកដល់ភាពរុងរឿងនៃអតីតកាលប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជាការដាស់តឿនដល់ការចងចាំជាតិ អំពីសារៈសំខាន់នៃការការពារអធិបតេយ្យភាព និងការដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនដោយផ្អែកលើមូលដ្ឋានគតិយុត្តជាអន្តរជាតិ ដើម្បីធានាបាននូវនិរន្តរភាពជាតិ។
✍សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖
ការយល់ដឹងច្បាស់លាស់អំពីប្រវត្តិសាស្ត្រព្រំដែន គឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះក្នុងការកំណត់ជំហរនយោបាយ និងការទូតរបស់កម្ពុជានៅក្នុងបរិបទសម័យទំនើប ដើម្បីរក្សាការពារបូរណភាពទឹកដី និងភាពថ្លៃថ្នូរនៃជាតិសាសន៍ខ្មែរជានិច្ចនិរន្តរ៍។
✍រៀបរៀងអត្ថបទដោយ
ប្រធានសមាគមសប្បុរសធម៌
បណ្ឌិត មាស ច័ន្ទរិទ្ធ។
