✍ការចងក្រងប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជានៅសតវត្សរ៍ទី២ គឺជាការសិក្សាអំពីសម័យកាលដ៏សំខាន់មួយ ដែលអ្នកប្រវត្តិវិទូតែងតែហៅថា សម័យហ្វូណន (នគរភ្នំ)។ ក្នុងសម័យកាលនេះ ឥទ្ធិពលនៃវប្បធម៌ឥណ្ឌាបានចាប់ផ្តើមជ្រៀតចូលយ៉ាងខ្លាំងក្លា រួមផ្សំជាមួយរចនាសម្ព័ន្ធសង្គមដើមរបស់ខ្មែរ។

 ✍ការចងក្រងប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជានៅសតវត្សរ៍ទី២ គឺជាការសិក្សាអំពីសម័យកាលដ៏សំខាន់មួយ ដែលអ្នកប្រវត្តិវិទូតែងតែហៅថា សម័យហ្វូណន (នគរភ្នំ)។ ក្នុងសម័យកាលនេះ ឥទ្ធិពលនៃវប្បធម៌ឥណ្ឌាបានចាប់ផ្តើមជ្រៀតចូលយ៉ាងខ្លាំងក្លា រួមផ្សំជាមួយរចនាសម្ព័ន្ធសង្គមដើមរបស់ខ្មែរ។

ខាងក្រោមនេះគឺជាការដកស្រង់ និងសេចក្តីសង្ខេបដែលបានចងក្រងចេញពីស្នាដៃរបស់អ្នកប្រវត្តិវិទូខ្មែរ និងអន្តរជាតិល្បីៗ ដើម្បីជាគ្រឹះសម្រាប់ឯកសារ៖
១.សម័យកាលនៃនគរភ្នំ (សតវត្សរ៍ទី២)
យោងតាមការសិក្សារបស់ សាស្ត្រាចារ្យ ត្រឹង ងា និង សាស្ត្រាចារ្យ សេង ហោប៉េង៖
* សតវត្សរ៍ទី២ គឺជាសម័យកាលដែលនគរភ្នំបានពង្រឹងអំណាចរបស់ខ្លួនយ៉ាងខ្លាំងក្លា។
* ព្រះបាទហ៊ុនទៀន (កៅណ្ឌិន្យ) ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាស្ថាបនិកដំបូងដែលបានរៀបចំរដ្ឋបាលតាមបែបឥណ្ឌា និងច្បាប់ទម្លាប់។
* សេដ្ឋកិច្ចនគរភ្នំនៅសតវត្សរ៍នេះ ពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើពាណិជ្ជកម្មតាមផ្លូវសមុទ្រ ដោយមានកំពង់ផែដ៏ល្បីល្បាញឈ្មោះថា "អូរកែវ" (បច្ចុប្បន្នស្ថិតក្នុងទឹកដីកម្ពុជាក្រោម)។
២.ភស្តុតាងពីឯកសារចិន
សាស្ត្រាចារ្យ អាដេម៉ារ ឡឺក្លែរ (Adhémard Leclère) និងការសិក្សាលើកំណត់ហេតុចិន៖
* រាជពង្សាវតារចិន (សៀវភៅលៀងស៊ូ) បានកត់ត្រាអំពីការផ្លាស់ប្តូរការទូត និងសកម្មភាពពាណិជ្ជកម្ម។ នៅសតវត្សរ៍ទី២ នគរភ្នំមានទំនាក់ទំនងជាមួយអាណាចក្រចិនតាមរយៈការនាំយកទំនិញគ្រឿងទេស និងវត្ថុមានតម្លៃ។
* កំណត់សម្គាល់៖ សម័យនោះ ទំនាក់ទំនងជាមួយឥណ្ឌាមានភាពរស់រវើកក្នុងវិស័យសាសនា (ព្រាហ្មញ្ញសាសនា) និងអក្សរសាស្ត្រ។
៣.ទស្សនៈរបស់សាស្ត្រាចារ្យ ហ្ស៊ក សឺដែស (George Cœdès)
ក្នុងសៀវភៅរបស់លោក *«រដ្ឋហិណ្ឌូនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍»*៖
* លោកបានសង្កត់ធ្ងន់ថា សតវត្សរ៍ទី២ គឺជាដំណាក់កាលនៃ "ឥណ្ឌូបនីយកម្ម" (Indianization) ដែលជាការទទួលយកវប្បធម៌ នយោបាយ និងសាសនាពីឥណ្ឌា ដោយយកមកកែច្នៃឱ្យស្របនឹងបរិបទសង្គមខ្មែរ។
* លោកបានបញ្ជាក់ថា រចនាសម្ព័ន្ធសង្គមនៅពេលនោះ មានលក្ខណៈជារដ្ឋមជ្ឈការ ដែលមានស្តេចជាអ្នកគ្រប់គ្រងកំពូល ដោយមានការគាំទ្រពីក្រុមព្រាហ្មណ៍។
✍គន្លឹះសម្រាប់ការចងក្រងសៀវភៅជាឯកសារមានភាពពេញលេញ និងមានគុណភាពស្តង់ដារ អ្នកគួររៀបចំតាមលំដាប់ដូចខាងក្រោម៖
1.ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច: សង្កត់ធ្ងន់លើតួនាទីរបស់កំពង់ផែអូរកែវ ជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិដំបូងគេក្នុងតំបន់។
2.ផ្នែកសង្គមនិងវប្បធម៌: បង្ហាញពីការចាប់ផ្តើមនៃការកសាងប្រាសាទ និងការប្រើប្រាស់អក្សរ (ដែលជាឫសគល់នៃអក្សរខ្មែរក្រោយមក)។
3.ផ្នែកនយោបាយ: លើកឡើងអំពីប្រព័ន្ធរដ្ឋបាលដែលបង្រួបបង្រួមតំបន់នានាចូលជាធ្លុងមួយ។
4.ឧបសម្ព័ន្ធ: បញ្ចូលផែនទីបុរាណ និងរូបភាពបំណែកគ្រឿងអលង្ការ ឬកាក់ដែលរកឃើញពីការជីកកកាយនៅអូរកែវ ដើម្បីជាភស្តុតាងជាក់ស្តែង។
✍រៀបរៀងអត្ថបទដោយ
ប្រធានសមាគមសប្បុរសធម៌
បណ្ឌិត មាស ច័ន្ទរិទ្ធ។
                ០០២